Vruchtbaarheidsexpert: 5 dingen die ouders kunnen doen met embryo's die na een IVF-traject overblijven

In dit artikel:

Miriam van Kreij, oprichter van Miskraambegeleiding Nederland, roept aandacht voor de mogelijkheid dat ouders resterende embryo’s uit de kliniek laten ophalen. Ze kwam het onderwerp ongeveer tien jaar geleden tegen en maakte onlangs een praktische checklist voor ouders die dat overwegen. Volgens haar is het ophalen van embryo’s in Nederland wettelijk toegestaan, maar in de praktijk krijgen veel mensen die optie niet aangeboden.

Voor wie een vruchtbaarheidstraject heeft doorlopen kan het ophalen van ingevroren embryo’s een essentieel onderdeel zijn van het rouw- en verwerkingsproces. Van Kreij legt uit dat veel ouders een sterke emotionele binding voelen met die kleine embryo’s: ze zien ze niet als “een buisje in de vriezer”, maar als het begin van een mogelijk leven. De mogelijkheid om ze zelf mee te nemen en op een betekenisvolle manier afscheid te nemen — bijvoorbeeld via een begraving, uitstrooiing op zee, of het verwerken in een sieraad — helpt sommige stellen om het traject echt af te sluiten en zich als gezin compleet te voelen.

Toch wordt ophalen niet routinematig aangeboden. Ziekenhuizen stellen soms dat de vraag niet speelt, terwijl het noemen van deze optie juist zou leiden tot meer bewustzijn en verzoeken. Praktische knelpunten spelen ook een rol: er is geen aparte zorgverzekeringscode of vergoeding voor het ophalen van embryo’s, en artsen zijn zich niet altijd bewust van de impact voor ouders. Van Kreij pleit ervoor dat klinieken het onderwerp actiever onder de aandacht brengen, bijvoorbeeld in informatiebrieven over bewaartermijnen of in het contract waarmee mensen aan een traject beginnen — met de ruimte om die keuze later nog te wijzigen.

Het artikel illustreert het belang van deze mogelijkheid via het verhaal van Jeanine. Na een vruchtbaarheidsbehandeling en een miskraam had zij één kind, maar lagen er nog vier embryo’s in de vriezer. Door gezondheidsredenen wilde ze niet opnieuw zwanger worden en vond ze het onverteerbaar om de embryo’s te laten vernietigen of voor onderzoek beschikbaar te stellen. Toen ze las dat zelf begraven een optie kon zijn, voelde dat als een passend ritueel. Het ophalen en begeleiden door het ziekenhuis gaf haar rust en zorgde ervoor dat zij en haar partner zich klaar voelden met hun gezin.

Praktische tips uit het artikel: je kunt bij je kliniek vragen naar het ophalen van embryo’s; er bestaan lijsten van instellingen waar dit al mogelijk is; en je hebt wettelijk het recht om dit te doen in Nederland. Belangrijk om te weten: in België gelden andere regels en is ophalen van embryo’s niet toegestaan.

Kortom: voor veel mensen kan het persoonlijk ophalen van embryo’s het verschil maken tussen een onvoltooid en een afgesloten proces. Van Kreij roept ziekenhuizen op om deze optie beter te informeren en toegankelijk te maken, zodat ouders bewust keuzes kunnen maken over het lot van hun ingevroren embryo’s.