Vrij, blij, voorbij: 'Het sprak voor zich dat ik alle taken in huis op me nam, terwijl mijn man de wereld over vloog'

In dit artikel:

De hippietijd staat bekend als een periode van vrije liefde, protest en weinig regels. Toch was die tijd voor vrouwen vaak minder vrij dan het romantische beeld suggereert. Journalist Kim Hopmans vergelijkt de ervaringen van haar tante, die in de jaren zestig en zeventig kinderen kreeg, met haar eigen drukke leven als werkende moeder.

Haar 85-jarige tante mocht bijvoorbeeld niet studeren, werd als ambtenaar ontslagen zodra ze trouwde en nam vanzelfsprekend het huishouden en de zorg voor de kinderen op zich. Haar man reisde voor zijn werk de wereld over. Tegelijkertijd ervoer ze haar leven niet alleen als beklemmend. De rollen waren duidelijk, het dagelijks leven overzichtelijker en ze had tijd voor sociale activiteiten, sport en feestjes. Ze had minder keuzemogelijkheden, maar daardoor ook minder twijfel en minder het gevoel voortdurend te moeten rennen.

De vrijheid van de hippietijd bleek bovendien sterk afhankelijk van plaats en milieu. In het katholieke zuiden kreeg Hopmans’ tante weinig mee van seksuele revolutie, drugs en rock-’n-roll. Anniek, die opgroeide in een Randstedelijk hippiegezin, maakte juist kennis met verregaande openheid en naturisme. Zij ervoer die grenzeloosheid als beschamend en verlangde naar privacy en duidelijke kaders. Ook op het gebied van naakt en seksualiteit veranderde veel. Waar topless zonnen vroeger voor Hopmans normaal was, voelt zij zich daar nu terughoudender bij. Seksuoloog Yuri Ohlrichs wijt die voorzichtigheid onder meer aan sociale media, de angst om gefilmd te worden en een hedendaags schoonheidsideaal dat minder ruimte laat voor verschillende lichamen.

Volgens Ohlrichs was de seksuele vrijheid van de jaren zestig en zeventig een soort collectieve puberteit: er ontstond ruimte om over seks te praten, maar er waren nog weinig afspraken en grenzen. De huidige aandacht voor consent, genderidentiteit, aseksualiteit en wederzijdse afstemming is volgens hem geen afwijzing van vrijheid, maar een volwassenwording ervan. Meer woorden en kennis maken het makkelijker om eigen grenzen en verlangens te herkennen en uit te spreken.

De generatie van nu beschikt over meer autonomie en mogelijkheden, maar ervaart daardoor ook meer druk. Raya voelde zich jarenlang opgeslokt door werk, kinderen en verplichtingen en ontdekte pas na haar scheiding opnieuw relationele vrijheid. Haar moeder zei dat zij vroeger juist gevangen had gezeten in haar huwelijk. Simone heeft een gelijkwaardiger relatie, leuk werk en meer financiële ruimte dan haar moeder, maar voelt zich door werk, gezin en rekeningen niet vanzelf vrijer.

Ook Hopmans herkent die tegenstelling. Ze wil werken, voor haar kinderen zorgen, sociale contacten onderhouden, ambities realiseren en tegelijk genieten en grenzen bewaken. Vrijheid betekent daardoor niet meer simpelweg dat alles mag, maar dat er voortdurend keuzes moeten worden gemaakt. De bloemenvelden van de hippietijd hebben plaatsgemaakt voor een koorddans tussen autonomie, verantwoordelijkheid en een eindeloze to-dolijst. Ondanks haar verlangen naar rust zou Hopmans haar verworven vrijheid niet willen inleveren.