Uitmaken met je bestie: 'Ik heb eerlijk gezegd dat ze alle energie uit me zoog'

In dit artikel:

Soms kies je er bewust voor om een vriendschap langzaam te laten uitdoven: afzeggen met smoesjes, afspraken eerder plannen zodat het bezoek niet kan uitlopen, of simpelweg minder reageren. De schrijfster beschrijft hoe zij zo’n strategie gebruikte bij vriendin J: niet uit elkaar gaan via een confronterend gesprek, maar subtiel afstand nemen totdat contact vanzelf stopt. Dat levert een oncomfortabele maar soms functionele uitkomst op: elkaar groeten — of doen alsof je elkaar niet ziet.

Socioloog Beate Völker (Universiteit Utrecht), die onderzoek doet naar vriendschap en er een boek over schrijft, plaatst dit gedrag in perspectief. Völker waarschuwt tegen te snel definitief breken: verwaterde vriendschappen worden vaak later weer opgepakt, terwijl een expliciete breuk lastiger terug te draaien is en ongemak veroorzaakt. Toch adviseert zij wél duidelijkheid als de relatie structureel uit balans is — bijvoorbeeld wanneer één persoon voortdurend meer investeert of verwachtingen heeft die de ander niet kan waarmaken. In dat geval is één eerlijk gesprek volgens haar eerlijker dan herhaalde teleurstellingen.

Twee persoonlijke voorbeelden illustreren de verschillende benaderingen. Lorena (34) is direct: bij twee vriendschapsbreuken koos zij voor openheid. Eén keer vanwege kwetsing, de andere keer omdat de vriendschap telkens energie weghaalde; zij trok liever de pleister in één keer af. Tessa (38) laat zien dat afstand tijdelijk kan zijn: een klasgenoot uit de kleuterklas verdween zeven jaar uit haar leven door schoolwissel en andere vrienden, maar werd later na vele levensfases weer een hechte vriendin. Daarmee onderstreept Tessa dat relaties kunnen rekken en krimpen zonder dat er een definitief einde heeft plaatsgevonden.

Onderzoek laat zien dat vrouwen gemiddeld twee à drie hechte vriendinnen hebben, met daarbuiten een cirkel van tien tot 25 lossere contacten. Völker verklaart dat wie je ‘beste vriendinnen’ zijn over vijf jaar waarschijnlijk anders zal klinken dan nu — dat duidt op de dynamiek van sociale lijntjes: mensen schuiven tussen een kern en een buitenring. Als een vriendschap niet formeel wordt verbroken, zit die vaak ‘in de koelkast’ en is herstel eenvoudiger.

Levensgebeurtenissen spelen een grote rol: een nieuwe partner, verhuizing of vooral het krijgen van kinderen verandert tijd en energie, en daarmee het vermogen om spontaan af te spreken of veel te luisteren. Ouderschap kan een vriendschap verdiepen of juist vervreemden — vooral duidelijk is dat ouders vaak andere ritmes hebben dan kinderloze vrienden. Völker adviseert wie verbonden wil blijven met oude vrienden: maak een vast moment om af te spreken, want anders gebeurt het niet.

Daarnaast ontstaan er naturaliter nieuwe vrienden, bijvoorbeeld andere ouders, en is het oké om die relaties een hogere prioriteit te geven; vriendschap kent geen exclusiviteitsregels en kan tijdelijk de voorkeur geven aan nieuw contact. Belangrijkste praktische richtlijnen uit het artikel: als een vriendschap veel energie kost of structureel ongelijk is, spreek het uit; als de band alleen maar verwatert zonder scherpe reden, kan laten afkoelen een pragmatische, omkeerbare keuze zijn. En vergeet niet dat veel vriendschappen na een pauze weer vanzelf opnieuw kunnen bloeien.