Stottertherapeut waarschuwt voor leestoetsen: 'We moeten kinderen niet zien als grafiek'

In dit artikel:

Kinderen die stotteren kunnen bij tempoleestoetsen zoals de Cito-DMT en AVI lager scoren, omdat gestotterde woorden meer tijd kosten. Zo’n score zegt dan niet betrouwbaar hoe goed een kind technisch leest. De toets meet immers vooral snelheid, terwijl een kind door de nadruk daarop juist meer spanning kan ervaren en probeert stotteren te vermijden. Dat kan een negatieve spiraal van stress, teleurstelling en minder leesplezier veroorzaken.

Stottertherapeut Femke de Smit adviseert ouders om ieder schooljaar met hun kind en de leerkracht te bespreken wat het stotteren betekent voor lezen, toetsen en deelname in de klas. Stotteren wisselt in ernst en nieuwe leerkrachten of klasgenoten weten niet altijd wat helpend is. Vaak is dat vooral: normaal reageren, niet invullen en het kind voldoende tijd geven. Kinderen kunnen meestal zelf aangeven wat ze nodig hebben.

Een kind dat stottert hoeft niet automatisch een tempoleestoets te maken. Als er vermoedens zijn van leesproblemen of dyslexie, kan technisch lezen ook op andere manieren worden beoordeeld. Het IEP-leerlingvolgsysteem laat bijvoorbeeld zien dat onderzoek niet uitsluitend van een leestempotoets hoeft af te hangen. Ouders kunnen daarom met school of de onderzoeker bespreken welke informatie werkelijk nodig is. Vooraf moet het kind weten wat er wordt getest: correcte letters en woorden lezen, niet stottervrij spreken. Ook is het belangrijk om samen te onderzoeken of een pauze tijdens het lezen een stotterblokkade is of een moment waarop het kind naar een woord zoekt.

Kinderen die weinig stotteren tijdens het lezen en graag willen meedoen, kunnen het best gewoon laten deelnemen. Ze worden soms uit voorzorg overgeslagen bij een leesbeurt, maar dat kan voelen als afwijzing en ontneemt hen de kans om in een veilige omgeving te oefenen met voorlezen en spreken voor een groep. Die ervaring kan later helpen om spanning op de middelbare school of op het werk te voorkomen.

De kern is dat school en ouders het kind volledig accepteren en leesplezier centraal stellen, niet snelheid of het verminderen van stotters. Voorlezen kan leuker worden met intonatie, pauzes, toneellezen en deelname aan activiteiten zoals een voorleeswedstrijd. Ook stotterende kinderen mogen daarin volwaardig meedoen en succes ervaren.