Seksuele opvoeding begint eerder dan je denkt: zo praat je er ontspannen over met je kind
In dit artikel:
Relatietherapeut en consulent seksuele gezondheid Linda Hauer (Seksualiteitsbureau/NVVS) roept ouders op om al vroeg te beginnen met seksuele opvoeding, en dat stap voor stap af te stemmen op de ontwikkelingsleeftijd van het kind. Volgens Hauer is het niet nodig — en vaak onhandig — te wachten tot de tienerjaren; kleine, passende gesprekken leggen juist een basis van vertrouwen, veiligheid en openheid.
Wat en wanneer: vanaf de babyperiode kun je beginnen met het idee dat een kind een eigen lichaam heeft: onderscheid tussen prettig en pijnlijk aanraken. Rond vier jaar kun je de ondergoedregel invoeren: leg uit welke plekken privé zijn en alleen door vertrouwde volwassenen mogen worden aangeraakt (bijvoorbeeld voor verschonen). Op jonge schoolleeftijd (±6–7 jaar) kun je eenvoudige uitleg geven over hoe een baby ontstaat (zaadje en eitje) en later, bij ongeveer 12 jaar, kun je het gesprek verdiepen naar plezier, grenzen en verschillende niveaus van intimiteit. In groep 7/8 (rond 10–12 jaar) ervaren kinderen vaak al een meer erotische lading; Hauer raadt aan seksuele onderwerpen dan aan te grijpen op natuurlijke momenten — bijvoorbeeld bij scènes op tv — in plaats van één groot preventief gesprek.
Praktische accenten: maak duidelijk dat seks ook over plezier gaat en niet alleen over risico’s of grenzen. Leer kinderen dat ze geen seks moeten hebben als het geen plezier brengt. Geef informatie over soa’s, zwangerschap, anticonceptie en hoe betrouwbare informatiebronnen te herkennen. Als tieners liever niet met hun ouders praten, zorg dat ze weten waar ze wél terechtkunnen.
Misverstanden wegnemen: Hauer benoemt hardnekkige mythes — bijvoorbeeld de veronderstelling dat de eerste keer per se pijn doet — en verklaart dat pijn vaak voortkomt uit onvoldoende opwinding en ontspanning. Ook weerlegt ze de angst dat praten over seks het eerder seksueel gedrag zou veroorzaken; onderzoek laat juist zien dat goed geïnformeerde jongeren later beginnen met seks en positievere ervaringen hebben.
Kortom: maak seksuele opvoeding een serie korte, ontwikkelingsgerichte gesprekken. Zo geef je kinderen zowel bescherming als handvatten om later bewuste keuzes te maken.