Seks na je veertigste: veel vrouwen hadden dít niet zien aankomen

In dit artikel:

De overgang hoeft niet het einde van een bevredigend seksleven te betekenen. Hormoonschommelingen kunnen vanaf de perimenopauze, die soms al begin veertig begint, wel invloed hebben op verlangen, opwinding en lichamelijk comfort. Tijdens de menopauze, die officieel begint na twaalf maanden zonder menstruatie, dalen onder meer oestrogeen, progesteron en testosteron. Daardoor kunnen de vaginawanden dunner worden, neemt de natuurlijke lubricatie af en kunnen opwinding en seks pijnlijker worden.

Een analyse uit 2025 van 21 internationale onderzoeken laat zien dat minder seksueel verlangen, opwindingsproblemen en pijn veelvoorkomende klachten zijn. Ook een Australisch onderzoek onder 5.468 vrouwen van 40 tot 69 jaar vond dat vrouwen in de vroege perimenopauze ongeveer twee keer zo vaak problemen met verlangen en opwinding hadden als vrouwen vóór de menopauze. Respectievelijk 13,3 procent rapporteerde weinig verlangen, 13,1 procent moeite met opwinding en 12,8 procent een negatief seksueel zelfbeeld.

Toch is de ervaring niet voor iedereen hetzelfde. Sommige vrouwen voelen zich juist zekerder over hun lichaam en minder geremd. Vanaf ongeveer het veertigste levensjaar kan de tevredenheid over het eigen lichaam toenemen. De aandacht verschuift dan mogelijk van hoe het lichaam eruitziet naar wat het kan en voelt. Daardoor blijft er tijdens seks meer ruimte over voor plezier.

Ook hebben leeftijd en ervaring voordelen. Hoewel jongere mensen gemiddeld vaker seks hebben, zegt frequentie weinig over de kwaliteit. Onderzoek wijst erop dat vrouwen vanaf halverwege de dertig soms betrouwbaardere en intensere orgasmes ervaren. Ze weten doorgaans beter wat ze prettig vinden en durven dat vaker te vertellen. Sekstherapeut Tracey Cox stelt dat goede seks op latere leeftijd eerder samenhangt met zelfvertrouwen en vertrouwdheid dan met spanning of nieuwigheid. In een onderzoek onder 1.500 Amerikaanse vrouwen van 40 tot 65 jaar kreeg ongeveer 81 procent tijdens masturbatie een orgasme; veel deelnemers vonden bovendien dat hun orgasmes in het voorafgaande decennium waren verbeterd.

Minder spontaan verlangen betekent niet automatisch dat het libido verdwenen is. Bij responsief verlangen ontstaat de zin pas tijdens knuffelen, zoenen of andere intimiteit, in plaats van onverwacht vooraf. Dat patroon kan belangrijker worden naarmate vrouwen ouder worden en meer tijd nodig hebben om opgewonden te raken.

Rond seksualiteit en de overgang heerst nog altijd een dubbel taboe: vrouwen bespreken klachten niet snel met hun huisarts en zorgverleners vragen er niet altijd naar. Daardoor weten veel vrouwen vooraf onvoldoende wat ze kunnen verwachten en trekken ze soms onnodig negatieve conclusies over zichzelf of hun relatie. Vaginale droogheid, pijn en verminderd verlangen kunnen echter behandelbaar zijn. Hormoontherapie kan voor geschikte vrouwen overgangsklachten verminderen en lokaal vaginaal oestrogeen kan helpen bij droogheidsproblemen.

Niet elk seksueel probleem na het veertigste levensjaar wordt door hormonen veroorzaakt. Relatieproblemen, mentale belasting, financiële zorgen, de verdeling van zorgtaken en het gevoel dat seks een verplichting is, spelen eveneens een rol. Open communicatie blijft daarom belangrijk: partners kunnen bespreken wat pijnlijk of prettig is, meer tijd nemen en hun seksleven aanpassen aan een veranderend lichaam.

De overgang kan dus leiden tot minder seks of meer lichamelijke klachten, maar seksueel plezier verdwijnt niet vanzelf. Voor sommige vrouwen brengen ouder worden, zelfkennis en minder onzekerheid juist meer vrijheid en verbinding. Hun seksleven hoeft niet hetzelfde te blijven, maar kan wel veranderen op een manier die beter bij hen past.