Sam werd misbruikt door haar adoptievader: 'Ik dacht dat het mijn eigen schuld was'

In dit artikel:

Sam van den Haak (43) vertelt hoe seksueel misbruik door haar adoptievader haar leven en familiebanden verwoestte, en waarom praten niet altijd leidt tot steun maar soms tot extra trauma. Als peuter kreeg ze de fysieke nabijheid waar ze naar verlangde; volgens haar begon het misbruik toen ze zes was, in de slaapkamer van haar adoptieouders zodra haar adoptievermoeder de kamer verliet. Pas toen ze een relatie kreeg, besefte ze dat wat er thuis gebeurde niet normaal was. Schamte en het gevoel medeplichtig te zijn hielden haar jarenlang zwijgend.

In haar tienerjaren zette diezelfde adoptievader haar gedwongen uit huis. Ondanks pogingen om contact te houden — de adoptieouders waren haar enige familie — liep de relatie stuk. Toen haar ex-partner en zijn ouders later haar kind wilden laten zien, moest Sam noodgedwongen vertellen over het misbruik. De reactie van haar adoptieouders was afwijzend: ze ontkenden en wezen haar af. Dat leidde tot volledige verstoting: ze werd uitgesloten van de rouwkaart toen haar adoptievermoeder overleed, mocht niet bij de crematie aanwezig zijn en werd onterfd. Sam noemt dit het definitieve bewijs dat ze nooit echt bij die familie hoorde; ze wijst erop dat juridische rechten (zoals het kindsdeel) niet opwegen tegen de emotionele afwijzing.

Een keerpunt kwam na een echtscheiding, toen ze een jaarprogramma volgde en voor het eerst zichzelf als slachtoffer erkende. Dat besef maakte herstel mogelijk: het stoppen met het dagelijks herbeleven en het aanpakken van de schuldgevoelens.

Sam legt uit waarom omstanders vaak wegkijken: wie een melding gelooft, moet erkennen dat hij iets gemist heeft of deel is van een kwetsbaar systeem; dat is ongemakkelijk en drijft mensen tot ontkenning. Ze citeert onderzoek dat ongeveer 75% van mensen die misbruik melden te maken krijgt met victim blaming, ontkenning, uitsluiting of het kiezen van de kant van de pleger. Daardoor kan het delen van een verhaal met familie en kennissen meer schade doen dan goed.

Haar advies is duidelijk en praktisch: geloof een kind dat over misbruik spreekt en schakel een gespecialiseerde hulpverlener in; als iemand jou vertrouwt met zo’n verhaal, bied dan erkenning, luister zonder oordeel en creëer veiligheid (en houd de informatie vertrouwelijk). Alleen het slachtoffer kan bepalen of en wanneer het de moeite waard is de prijs van openheid te betalen. Sam benadrukt dat praten helend kan zijn, maar dat het ook een bewuste afweging vereist vanwege de mogelijke sociale kosten.