Rachelle: 'Ik geloof dat hier een bron zit van grensoverschrijdend gedrag en grenzeloosheid'

In dit artikel:

In haar column beschrijft arts en moeder Rachelle, oprichter van Practice Your Health, hoe een alledaags bezoek aan de kapper haar opnieuw liet nadenken over autonomie in de opvoeding. Haar oudste dochter mocht zelf aangeven wat er met haar haar moest gebeuren en koos voor het bijknippen van de puntjes. Hoewel ze duidelijk instemde, vroeg de kapster toch aan Rachelle of dat goed was. Rachelle antwoordde dat het haar van haar dochter was en dat zij dus zelf mocht beslissen.

Volgens Rachelle leren kinderen door zulke momenten dat hun ‘ja’ of ‘nee’ pas geldig is wanneer een volwassene die bevestigt. Dat kan later bijdragen aan moeite met het herkennen en aangeven van grenzen. Autonomie begint volgens haar juist bij kleine, veilige keuzes, zoals een kapsel, kleding of een hoofdtooi. Kinderen oefenen zo met het voelen, uitspreken en bewaken van hun eigen grenzen.

Rachelle verwijst naar opvoedkundige Michaeleen Doucleff, die autonomie noemt als een van de vier pijlers voor het opvoeden van gelukkige en behulpzame kinderen. De andere principes zijn samen doen, aanmoedigen en zo min mogelijk ingrijpen. Ouders hoeven niet voortdurend controle uit te oefenen: dat kan de natuurlijke motivatie van kinderen ondermijnen.

Dat betekent niet dat kinderen volledig vrij worden gelaten. Ouders blijven verantwoordelijk voor de buitenste veiligheidsgrenzen, omdat kinderen – ook pubers – risico’s en gevolgen nog niet goed kunnen inschatten. Binnen die veilige kaders mogen ze echter experimenteren en eigen keuzes maken. Rachelle haalt als voorbeeld Hadza-kinderen in Tanzania aan, die al jong leren giftige planten te herkennen door hun eigen zintuigen te gebruiken in plaats van alleen ouderlijke verboden te volgen.

Aan het einde van het kappersbezoek wijst haar dochter een ingewikkeld vlechtje af en houdt ze haar vertrouwde kapsel. Voor Rachelle onderstreept dat opnieuw dat ouders vooral een ‘onzichtbaar vangnet’ moeten zijn: beschikbaar en beschermend wanneer dat nodig is, maar niet bepalend bij iedere kleine beslissing. Autonomie begint volgens haar al bij de puntjes.