Psycholoog Wendy kreeg na haar tweede kind de diagnose ADHD: 'Ik voelde zoveel onrust en boosheid'

In dit artikel:

Veel vrouwen krijgen hun ADHD-diagnose pas op latere leeftijd, vaak nadat ze al moeder zijn. Psycholoog en gedragstherapeut Wendy de Pree beschrijft in haar boek *De leukste moeders hebben ADHD* hoe ADHD zich bij vrouwen kan uiten en waarom het moederschap daardoor extra zwaar kan zijn.

ADHD ziet er bij meisjes en vrouwen vaak anders uit dan het stereotype beeld van drukke jongens. De onrust speelt zich geregeld vooral in het hoofd af. Meisjes leren bovendien vroeg om druk gedrag te onderdrukken en zich aangepast, beleefd en rustig te gedragen. Daardoor blijven concentratieproblemen, impulsiviteit en prikkelgevoeligheid vaak lang onopgemerkt. Dat het aantal diagnoses stijgt, betekent volgens De Pree niet dat ADHD vaker voorkomt; meisjes en vrouwen werden vroeger vooral minder vaak herkend. Naar schatting heeft wereldwijd 3 tot 5 procent van de bevolking ADHD.

ADHD is meer dan af en toe afgeleid zijn of spullen vergeten. De kenmerken zijn blijvend, hebben meerdere oorzaken en beïnvloeden onder meer werk, sociale contacten, huishouden en opvoeding. Het brein moet voortdurend extra moeite doen om de aandacht te sturen, terwijl slaapproblemen en prikkelgevoeligheid veel energie kosten. ADHD is niet hetzelfde als hoogsensitiviteit en wordt ook niet veroorzaakt door trauma, al kunnen de symptomen soms op elkaar lijken. De Pree waarschuwt bovendien voor het beeld van ADHD als ‘superkracht’: sterke kanten komen vooral tot hun recht in een passende omgeving en met voldoende steun.

De Pree kreeg ongeveer vijftien jaar geleden, na de geboorte van haar tweede dochter, haar diagnose. Met één kind kon ze zich volledig concentreren op de onderlinge band. De komst van een tweede kind maakte het moeilijk om haar aandacht te verdelen. Ze voelde zich geregeld boos, ongeduldig of verveeld, bijvoorbeeld tijdens routinematige zorgtaken. Pas toen ze de ervaringen van iemand met ADHD herkende, zag ze dat haar eigen geschiedenis daarbij paste. Als kind was ze energiek en praatte ze veel; op school presteerde ze slecht en bleef ze vijf keer zitten. Later ging de universiteit juist goed, omdat de omgeving meer uitdaging en afwisseling bood.

Moeders met ADHD hebben volgens De Pree niet alleen te maken met de gewone belasting van het ouderschap, maar ook met vergeetachtigheid, chaos, impulsiviteit en moeite met emotieregulatie. Daar komt de mentale verantwoordelijkheid bij die nog vaak vooral bij vrouwen ligt: plannen, vooruitdenken, boodschappen doen, schoolzaken regelen en het gezin emotioneel begeleiden. Als een kind zelf ADHD heeft, neemt die extra zorg vaak opnieuw de moeder voor haar rekening. Dat kan leiden tot veel stress, schuldgevoel, schaamte en eenzaamheid. Sommige vrouwen compenseren dit met perfectionisme en houden hun huis voortdurend op orde om rust in hun hoofd te krijgen.

De Pree benadrukt dat uitstel of wanorde niet automatisch op luiheid of onwil wijst, maar vaak op onkunde: iemand weet niet hoe een taak moet worden aangepakt. Naasten kunnen beter vragen welke hulp nodig is. Tegelijkertijd hebben vrouwen met ADHD ook sterke kanten, zoals creativiteit, oplossingsgerichtheid, enthousiasme en kalmte in crisissituaties. Volgens De Pree zijn veel van hen speelse, grappige moeders die gemakkelijk meegaan in fantasie en spontane ideeën.

Met haar boek wil ze erkenning en praktische steun bieden aan moeders die zichzelf jarenlang tekort vonden schieten. Zelf heeft ze geleerd milder voor zichzelf te zijn en haar lichaam en brein beter te reguleren. Ze stelt dat het moederschap voor vrouwen met ADHD daadwerkelijk zwaarder kan zijn en dat extra begrip, ondersteuning en zelfcompassie noodzakelijk zijn.