Psycholoog over brutaal tienergedrag: deze vragen helpen als je kind je rode knop indrukt

In dit artikel:

Tienergedrag zoals zuchten, negeren, schelden of een middelvinger kan bij ouders sterke emoties oproepen. Clarine Corstens, GZ-psycholoog met ruim twintig jaar ervaring en moeder van vier kinderen, noemt zulke triggers ‘rode knoppen’: gedragingen die vrijwel automatisch irritatie of een felle reactie uitlokken. Vermoeidheid, stress en belangrijke waarden zoals respect en eerlijkheid kunnen die gevoeligheid versterken.

Volgens Corstens is het begrijpelijk dat ouders grenzen willen stellen aan brutaal gedrag. Tegelijkertijd zijn jongeren tegenwoordig mondiger en krijgen ze meer ruimte om over hun gevoelens, gedachten en grenzen te praten. Daardoor moeten ouders een balans vinden tussen nabijheid, duidelijkheid en het bewaken van hun eigen grenzen. Het gedrag van een tiener is bovendien meestal niet bedoeld om een ouder persoonlijk te kwetsen. Achter een grote mond of afwijzing kunnen gevoelens schuilgaan als schaamte, angst, schuld, overbelasting of het gevoel niet gehoord te worden. Begrip voor die onderliggende boodschap betekent echter niet dat het gedrag moet worden goedgekeurd.

Corstens adviseert ouders om tijdens een oplopende ruzie niet koste wat kost direct te reageren of alles op te lossen. Even stoppen, ademhalen en aangeven dat het gesprek later wordt voortgezet, kan escalatie voorkomen. Dat is volgens haar geen zwakte, maar juist zelfcontrole. Wanneer iedereen is afgekoeld, kunnen ouders twee zaken uit elkaar halen: wat hun kind eigenlijk probeerde duidelijk te maken en welke grens zij willen stellen aan de manier waarop dat gebeurde.

Door de eigen rode knoppen te leren herkennen, ontstaat ruimte tussen het gedrag van het kind en de reactie van de ouder. Ouders kunnen dan nieuwsgierig blijven naar de boodschap achter het gedrag, zonder zichzelf of hun grenzen weg te cijferen. Tieners hebben zowel de aanwezigheid van hun ouders als ruimte voor zelfstandigheid en rebellie nodig. Niet alles wat persoonlijk voelt, is volgens Corstens ook persoonlijk bedoeld.