Postpartumpsychose kan plotseling optreden: dit zijn de waarschuwingssignalen, volgens experts

In dit artikel:

De rechtszaak tegen Lindsay Clancy, een vrouw uit Massachusetts die in 2023 haar drie kinderen van vijf jaar, drie jaar en acht maanden oud doodde, heeft de aandacht gevestigd op postpartumpsychose (PPP). Volgens de aanklagers handelde Clancy opzettelijk, terwijl haar advocaat stelt dat zij door deze ernstige psychiatrische aandoening het contact met de werkelijkheid had verloren. Haar ex-man Patrick Clancy zei dat hij niet met een monster, maar met een zieke vrouw was getrouwd.

PPP kan in het eerste jaar na een bevalling ontstaan, meestal in de eerste dagen of weken. De aandoening treft naar schatting één tot twee op de duizend moeders en komt daarmee veel minder vaak voor dan postpartumdepressie. Recente gegevens en een betere herkenning wijzen er mogelijk op dat PPP vaker voorkomt dan eerder werd gedacht.

De aandoening is moeilijk te signaleren, omdat symptomen plotseling kunnen ontstaan en sterk kunnen wisselen. Mogelijke tekenen zijn wanen, hallucinaties, paranoia, verwardheid, extreme stemmingswisselingen, onsamenhangend gedrag en opvallend weinig slaap zonder vermoeidheid. Ook onverklaarbare energie, grootheidsideeën, prikkelbaarheid en toenemende onrust kunnen vroege signalen zijn. Wanen hebben geregeld betrekking op de baby.

Er bestaat geen specifieke screening voor PPP. Omdat vrouwen kort na de bevalling vaak naar huis gaan, kan de psychose ontstaan voordat zij opnieuw medische controle krijgen. Naasten moeten daarom alert zijn: iemand in een psychose herkent vaak zelf niet dat er iets mis is. Bij vermoedens is onmiddellijk medische hulp nodig; PPP geldt als een medisch noodgeval.

Belangrijke risicofactoren zijn een eerdere psychose na een bevalling, bipolaire of psychotische stoornissen, erfelijke belasting, het stoppen met psychiatrische medicatie en ernstig slaaptekort. Openheid over de medische voorgeschiedenis, begeleiding en voldoende slaap kunnen helpen. PPP is doorgaans goed behandelbaar met onder meer antipsychotica, lithium en soms elektroconvulsietherapie. De meeste patiënten herstellen volledig. De aandoening heeft een biologische basis en is geen karakterfout of gebrek aan liefde.