Ouders die écht lieve kinderen opvoeden, hebben volgens psychologen deze 11 gewoontes

In dit artikel:

Kinderen leren vriendelijkheid en empathie minder door herhaalde opdrachten om “lief” te doen dan door het gedrag dat ze dagelijks bij hun ouders zien. Ouders zijn daarom zelf het belangrijkste voorbeeld, ook in kleine en onopvallende situaties.

Een ouder kan laten zien dat fouten maken normaal is door excuses aan te bieden, zowel aan het kind als aan andere volwassenen. Bij conflicten helpt het om eerst het gevoel van het kind te benoemen en daarna een duidelijke grens te stellen: boosheid mag er zijn, slaan bijvoorbeeld niet. Volgens psycholoog John Gottman helpt deze vorm van emotion coaching kinderen hun gevoelens beter te begrijpen.

Ouders hoeven bovendien niet elke teleurstelling of elk sociaal probleem voor hun kind op te lossen. Door verdriet over buitensluiting te erkennen en nabij te blijven, leren kinderen dat moeilijke emoties erbij horen en weer voorbijgaan. Ook de manier waarop volwassenen over buren, leraren of onbekenden praten, beïnvloedt hoe kinderen naar anderen leren kijken. Respectvol praten en nieuwsgierig zijn naar de gevoelens en beweegredenen van een ander stimuleren empathie.

Verder is het effectiever om concreet gedrag te prijzen dan een kind simpelweg “lief” te noemen. Benoem bijvoorbeeld dat het attent was om iemand mee te laten spelen. Kinderen begrijpen dan welk gedrag wordt gewaardeerd en kunnen dat makkelijker herhalen. Hetzelfde geldt voor helpen zonder iets terug te verwachten: een tas dragen, een zieke buur helpen of iemand voor laten gaan maakt vriendelijkheid zichtbaar.

Warmte en grenzen kunnen samengaan. Een ouder mag duidelijk zeggen dat bepaald gedrag niet mag, zonder de verbinding of genegenheid weg te nemen. Bij situaties rond delen of ruzie helpt het om kinderen ook te laten nadenken over wat hun gedrag met een ander doet, in plaats van alleen gehoorzaamheid te eisen. Vriendelijk gedrag van anderen kan eveneens hardop worden aangewezen, zodat kinderen leren herkennen wat zorgzaam en behulpzaam is.

Wanneer een kind iemand pijn heeft gedaan, is het zinvoller om eerst te bespreken hoe die ander zich mogelijk voelde dan direct een verplicht “sorry” af te dwingen. Zo wordt een excuus gekoppeld aan inzicht en verantwoordelijkheid. Vooral wanneer ouders zelf moe, gehaast of gefrustreerd zijn, blijft hun gedrag leerzaam: juist dan kunnen ze laten zien dat vriendelijkheid niet alleen lukt wanneer alles soepel verloopt.

Perfect ouderschap is daarbij niet nodig. Kleine dagelijkse voorbeelden, zoals verantwoordelijkheid nemen, gevoelens serieus nemen en anderen helpen, hebben vaak meer invloed dan een speciale les over empathie. Een vaste vraag als “Tegen wie ben je vandaag aardig geweest?” kan kinderen helpen daar bewust bij stil te staan.