Orthopedagoog waarschuwt voor diagnosedrift bij kinderen: 'Niet elk irritant gedrag is een probleem'

In dit artikel:

Orthopedagoog en onderwijsconsulent Tinca Valkering van PO-ZK waarschuwt voor diagnosedrift: de neiging om druk, dromerig of snel afgeleid gedrag bij kinderen steeds vaker te verklaren met een diagnose als ADHD of autisme. Volgens haar zijn we diagnoses normaal gaan vinden en kijken we daardoor te eenzijdig naar het gedrag van het kind.

Valkering stelt dat kinderen steeds vaker langs smalle normen voor prestaties en ontwikkeling worden gelegd. Daardoor kan gedrag dat eigenlijk bij iemands karakter of leeftijd past, al snel als problematisch worden gezien. Een kind dat moeite heeft met concentratie of gespannen is voor toetsen, heeft niet automatisch een stoornis. Ook de omgeving speelt een belangrijke rol: met structuur, aandacht, een goede organisatie en het gevoel gehoord te worden, kunnen eigenschappen als verstrooidheid minder hinderlijk zijn.

Dat betekent niet dat onderzoek overbodig is. Wanneer een kind ernstig wordt belemmerd in zijn ontwikkeling, is het volgens Valkering belangrijk om te onderzoeken wat helpt en welke ondersteuning werkt. Daarvoor is echter niet altijd een diagnose nodig. Professioneel onderzoek kan ook breder gericht zijn op de behoeften van het kind en op aanpassingen thuis of op school.

Een diagnose kan wel voordelen hebben, bijvoorbeeld doordat kinderen of volwassenen zich beter begrepen en geaccepteerd voelen. Te snel een label geven kan echter schadelijk zijn. Het kan leiden tot een zichzelf waarmakende verwachting, waarbij een kind vooral wordt benaderd vanuit de veronderstelling dat het een bepaalde stoornis heeft. Valkering pleit daarom voor terughoudendheid en voor aandacht voor de volledige context. Pas wanneer gedrag daadwerkelijk ernstige problemen veroorzaakt, zou een stoornis moeten worden vastgesteld.