Orthopedagoog: waarom gedragsaanpak niet altijd werkt (en wat ouders wél kunnen doen)
In dit artikel:
Natasja Schipper (56), orthopedagoog, energetisch therapeut en voormalig gezinsbegeleider in de jeugdzorg, ontwikkelde een eigen benadering van opvoeden nadat ze concludeerde dat gedragsgerichte methoden vaak geen blijvende verandering brachten. Toen in 2014 veel jeugdzorgtaken naar gemeenten verhuisden en de aanpak vooral op gedrag was gericht, zag zij dat problemen telkens terugkeerden ondanks de inzet van ouders. Dat motiveerde haar zich te verdiepen in mindful parenting en later in een breder, holistisch model.
Kern van Schippers aanpak is dat opvoedreacties vaak door onbewuste herinneringen en triggers uit het eigen verleden worden aangestuurd: ouders reageren dan niet als volwassen volwassenen maar vanuit een oud pijnpunt. Mindful parenting leert ouders hun aandacht te trainen, bewuster te ademen en met compassie naar zichzelf, het kind en de partner te kijken, zodat je in stressmomenten kunt kiezen hoe je reageert in plaats van automatisch te handelen. Emoties ziet zij als “energie in beweging”: door ze toe te laten kan de energie weer doorstromen en verminderen herhalende problemen.
Holistisch opvoeden bouwt daarop voort door naast gedrag en emoties ook aandacht te geven aan energie, liefde en intuïtie. Schipper combineert haar orthopedagogische achtergrond met haar werk als energetisch therapeut en stelt vijf hoofdgebieden centraal: stimulering en ontwikkeling; zorg en bescherming; structuur en regelmaat; regels en grenzen; en plezier en positieve aandacht. Het doel is een ontspannen gezinsklimaat waarin kinderen veilig emoties kunnen ervaren en leren reguleren, waarna pas aan ander gedrag gewerkt wordt.
Praktische opbrengsten die Schipper bij gezinnen terugziet: ouders worden rustiger, vinden makkelijker prioriteiten, grenzen stellen wordt eenvoudiger en ruzies verlopen constructiever. Een concrete oefening die ze aanbeveelt is een drie minuten adempauze: richten op adem of buikbeweging, vervolgens kort inventariseren wat je denkt, voelt in je lichaam, welke emotie en handelingsneiging er is en wat je intuïtie zegt, en dan de aandacht weer naar het geheel brengen. Met herhaling kan deze pauze ook in stresssituaties ingezet worden.
Schipper wil misverstanden wegnemen: mindful of holistisch opvoeden is niet per se ‘zweverig’ en vereist geen perfectie. Het is bedoeld als praktische aanvulling op wat al goed gaat, toegankelijk voor ouders die kleine, haalbare stappen willen zetten richting meer verbinding, rust en bewuste aanwezigheid in het gezin. Ze begeleidt ouders via trainingen en publiceerde het boek Holistisch Opvoeden.