Opvoedexpert: stel je puber deze ene vraag en voorkom eindeloze discussies
In dit artikel:
Het is half vijf: je puberdochter heeft anderhalf uur voor de spiegel gestaan, een uur gesnapchat en buiten cirkelen drie jongens op fatbikes — en jij wilt ingrijpen. Orthopedagoog-generalist en opvoedexpert Kina Smit (uit Heemstede) raadt juist aan om dat moment te benutten voor iets anders dan een preek. Haar simpele, vaak effectieve vraag: “Wat is je plan?” — ontspannen gesteld — nodigt tieners uit zelf na te denken en verantwoordelijkheid te nemen.
Smit legt uit dat preken weinig effect heeft omdat het puberbrein nog niet alle regelfuncties beheerst: plannen, vooruitdenken en consequenties afwegen zijn vaardigheden die zich nog ontwikkelen. Jongeren leven meer in het hier en nu en zoeken kortetermijnbeloning; uitleg van ouders komt daardoor vaak over als druk. Neuropsycholoog Jelle Jolles benadrukt hetzelfde verschil tussen ouderlijk vooruitdenken en tienerlijk leven-in-het-nu.
De aanpak die Smit voorstaat draait om meer vertrouwen en begeleiding in plaats van controle. Een vraag als “Wat is je plan?” creëert autonomie, terwijl ouders beschikbaar blijven en de kaders bepalen. Loslaten is lastig — veel ouders willen fouten voorkomen — maar Smit en ervaringsouders zoals Roos Griffioen merken dat kinderen juist van hun eigen fouten leren. Roos beschrijft ook het typische verschil tussen haar twee kinderen: meisjes ontwikkelen sociale en taalvaardigheden vaak eerder; jongens maken vaak later een inhaalslag, wat afstand kan veroorzaken zonder dat er niets gebeurt onder de oppervlakte.
Loslaten betekent niet dat alles mag: duidelijke grenzen blijven nodig — vergelijkbaar met een hek om een speelterrein — zodat tieners veilig kunnen experimenteren. Belangrijk is de relatie: een stevige band kan ruzies doorstaan en zorgt ervoor dat pubers blijven delen. Smit waarschuwt tegen het streven naar perfect opvoeden en noemt het riskant als kinderen “te braaf” zijn en niet loskomen — ook dat belemmert zelfontplooiing.
Praktisch: herken je de neiging om te corrigeren, wacht even, houd je mond en vraag later op een rustige toon naar het plan. Smit’s dochter haalde een 5,6 voor Duits — geen glanscijfer, maar zelf verdiend — en dat resultaat illustreert haar punt: pubers leren het meest door ervaring, niet door steeds goedbedoeld advies.