Onderzoek: thuisonderwijs is flink gestegen en dit zijn de uitdagende gevolgen

In dit artikel:

Het aantal kinderen dat buiten het reguliere onderwijs valt door een bewuste keuze van ouders groeit snel: van ongeveer 800 in 2017 naar bijna 2.500 in schooljaar 2023/24, met nieuwe schattingen die nog hoger liggen. Het gaat veelal om gezinnen met sterke religieuze overtuigingen of ouders die vinden dat school niet past bij hun opvoedstijl; sommige ouders menen dat thuis onderwijs betere of vrijere leerkansen biedt.

Ouders gebruiken artikel 5 onder b van de Leerplichtwet om vrijstelling te krijgen van inschrijving op een school. Formeel bestaat thuisonderwijs in Nederland echter niet als erkende onderwijsvorm. Daardoor gelden er geen gestandaardiseerde kwaliteitseisen, is er geen inspectie en is toezicht beperkt. Kinder- en jeugdexperts waarschuwen dat dit kinderen onzichtbaar en daarmee kwetsbaar maakt: er is geen betrouwbaar beeld van wie wel of niet voldoende onderwijs of zorg krijgt.

De uitvoering verschilde sterk per gemeente, waardoor aanvragen soms summier werden geaccepteerd en elders juist streng werden getoetst. Door die rechtsongelijkheid legde het Openbaar Ministerie bepaalde zaken tijdelijk stil. De Hoge Raad bracht recent duidelijkheid door te bepalen dat vrijstelling alleen mogelijk is wanneer er geen openbare school binnen redelijke afstand is — voor primair onderwijs 6 km, voor voortgezet onderwijs 20 km. Die uitspraak roept echter nieuwe praktische problemen op: wat gebeurt er met de duizenden al toegekende vrijstellingen en of en hoe een overgangsregeling moet worden toegepast is onduidelijk voor leerplichtambtenaren.

De Nederlandse Vereniging voor Thuisonderwijs is kritisch en vindt dat de rechter in politieke keuzes is gesprongen; de vereniging pleit juist voor formele erkenning van thuisonderwijs, met toezicht en duidelijke regels. De discussie benadrukt de kloof tussen ouders die autonomie willen over onderwijskeuze en het maatschappelijke belang van zicht op en kwaliteit van onderwijs voor alle kinderen. Bron: NJi.