Onderzoek onder 19 mannen: veel vaders hebben geen duidelijk rolmodel voor ouderschap

In dit artikel:

Recent Nederlands onderzoek door de auteur en collega Nola Cammu onderzocht of mannen rolmodellen hebben voor het combineren van betaalde arbeid en zorgtaken. Hiervoor werden diepte-interviews gehouden met 19 volwassen zonen en hun vaders. Uit de gesprekken komt naar voren dat duidelijke voorbeelden vaak ontbreken: rolmodellen blijken meestal impliciet of samengesteld uit kenmerken van meerdere personen in iemands omgeving.

Zonen rapporteren dat zij vaak beide ouders als bron van inspiratie gebruiken: vaders worden vaker geassocieerd met werk, ambitie en carrière, moeders met emotionele en dagelijkse zorg. Soms functioneren vaders juist als anti-rolmodel; mannen noemen expliciet dat ze niet de fout willen herhalen van een vader die lange dagen maakte en vooral in het weekend zorgde. Tegelijkertijd tonen veel oudere vaders trots op hun betrokken zonen en erkennen ze dat de arbeids- en gezinsrealiteit vandaag de dag sterk verschilt van vroeger.

Veranderende sociale normen en arbeidsvoorwaarden spelen een grote rol: partners verwachten tegenwoordig vaker dat mannen een substantieel deel van de zorg op zich nemen, en sommige werkgevers staan flexibele uren en thuiswerken toe. Dat voordeel geldt vooral voor hogeropgeleide mannen met kantoorbaan; in andere sectoren blijft combineren lastiger. Als gevolg daarvan moeten veel vaders zelf uitvinden hoe zij werk en zorg praktisch en emotioneel willen invullen—ze “pikken” elementen van voorbeelden, passen die aan en laten zich leiden door wat mogelijk is binnen hun baan.

Kortom: hoewel de wens om werk en zorg gelijkwaardiger te verdelen groeit, ontbreekt vaak een helder intergenerationeel voorbeeld; mannen construeren hun eigen combinatiemodellen binnen veranderende verwachtingen en ongelijk verdeelde arbeidsmogelijkheden.