Meta beperkt social media voor tieners: maar gaat dit hun mentale gezondheid echt helpen? Dit zeggen psychologen

In dit artikel:

Meta voert nieuwe maatregelen in om Instagram en Facebook veiliger te maken voor gebruikers onder de 18 jaar. De veranderingen volgen op een schikking over claims dat het bedrijf jongeren schade zou hebben toegebracht met verslavend ontworpen platforms. Tieners krijgen standaard een dagelijkse limiet van twee uur en kunnen de diensten tussen middernacht en 06.00 uur niet gebruiken. Ook worden gebruik tijdens schooluren, automatisch afgespeelde video’s en eindeloos scrollen beperkt. Na vijftien minuten onafgebroken gebruik verschijnt een waarschuwing en jongeren kunnen autoplay uitschakelen. Daarnaast verdwijnen bepaalde beautyfilters die gezichten of lichamen cosmetisch aanpassen.

Deskundigen vinden de maatregelen een belangrijke stap, omdat Meta zo wordt gedwongen meer verantwoordelijkheid te nemen voor het ontwerp van zijn platforms. Vooral functies die jongeren blijven prikkelen om verder te scrollen, kunnen volgens psychologen schadelijk zijn. Beautyfilters kunnen bovendien een onrealistisch schoonheidsideaal versterken en bijdragen aan onzekerheid over het eigen lichaam.

Tegelijkertijd waarschuwen onderzoekers dat de maatregelen niet alle mentale problemen onder jongeren zullen oplossen. Er is onvoldoende bewijs dat social media de belangrijkste oorzaak is van angst, depressie of andere psychische klachten. Intensief gebruik kan wel tijd wegnemen van slaap, beweging en contact in de echte wereld. Vooral slaap geldt als een duidelijk aandachtspunt: nachtelijk scrollen en meldingen kunnen slaaptekort veroorzaken of verergeren, wat weer samenhangt met angst- en depressieve klachten. Of een blokkade tussen middernacht en 06.00 uur daadwerkelijk tot meer slaap leidt, is nog onzeker.

Ook is socialmediagebruik niet voor iedere jongere hetzelfde. Een algoritmische tijdlijn kan bijvoorbeeld riskant zijn voor iemand met een eetstoornis, terwijl online platforms andere jongeren juist informatie, steun of contact bieden tijdens een crisis. Daarom zegt een limiet van twee uur weinig over de kwaliteit van het gebruik: twee uur passief scrollen heeft een ander effect dan twee uur videobellen met familie of samen iets maken met een vriend.

Ouders krijgen via Meta bovendien meer mogelijkheden voor toezicht, waaronder een tijdlijn zonder algoritmische aanbevelingen. Deskundigen vrezen echter dat hierdoor opnieuw veel verantwoordelijkheid bij ouders komt te liggen. Dat kan tot conflicten leiden en biedt minder bescherming aan kinderen van ouders die minder tijd, kennis of technische vaardigheden hebben. Bovendien kunnen jongeren uitwijken naar TikTok, YouTube of andere platforms als die geen vergelijkbare regels invoeren. Meta zegt daarom dat het deze bescherming niet alleen kan realiseren en roept concurrenten op mee te doen.

De belangrijkste winst zit volgens de experts niet alleen in de klok, maar in het aanleren van bewust mediagebruik. Jongeren moeten leren herkennen wanneer een platform hun aandacht probeert vast te houden en wat zij daadwerkelijk online doen. De nieuwe functies kunnen daarbij helpen, maar vormen op zichzelf geen volledige oplossing.