Liar, liar, pants on fire: vanaf deze leeftijd leert jouw kind al liegen, volgens onderzoek

In dit artikel:

Onderzoek van de University of Bristol laat zien dat kinderen al verrassend vroeg beginnen met vormen van misleiding. Wetenschappers ondervroegen ouders van meer dan 750 kinderen van 0 tot 47 maanden in het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten, Australië en Canada. Uit die vragenlijst bleek dat al circa een kwart van de peuters rond tien maanden gedrag vertoont dat op begrip van bedrog wijst; tegen 17 maanden geldt dit voor ongeveer de helft, en sommige ouders zagen tekenen al rond acht maanden.

De onderzoekers beschrijven zestien verschillende strategieën die jonge kinderen gebruiken. In het eerste levensjaar zijn dat vaak eenvoudige trucs: negeren wanneer een ouder iets vraagt, ontkennen dat ze iets gegeten hebben terwijl er bewijs (bijv. chocoladevlekken) zichtbaar is, of heimelijk snoepen onder de tafel of in de badkamer. Naarmate kinderen richting de twee- en driejarige leeftijd groeien, worden de tactieken complexer: overdrijven (“ik heb al mijn doperwten opgegeten”), verzinsels (bijvoorbeeld een “spook” als verklaring) en het achterhouden van informatie of afleiden van de aandacht komen vaker voor.

De studievergelijking met misleiding bij dieren — zoals chimpansees, kapucijnaapjes, antilopen en vogels — hielp de onderzoekers eerdere, eenvoudiger vormen van bedrog te herkennen die soms al in de babytijd optreden. Hoofdonderzoeker Elena Hoicka benadrukt dat dit een snel ontwikkelend vermogen is: jonge kinderen bouwen vlot aan hun begrip van wat anderen denken en hoe zij dat kunnen manipuleren.

Praktische boodschap voor ouders: dit gedrag is normaal en geen reden tot paniek. Kennis van welke vormen van misleiding bij welke leeftijd horen kan ouders helpen het gedrag beter te duiden, er gepast op te reageren en kinderen te begeleiden in sociale vaardigheid en eerlijkheid.