Kinderpsycholoog: 5 dingen die je als ouder kunt doen om je kind oprecht sorry te leren zeggen

In dit artikel:

Een kind verplicht ‘sorry’ te zeggen leidt niet automatisch tot een oprechte verontschuldiging. Volgens kinderpsycholoog en opvoedkundige Tischa Neve moeten kinderen leren begrijpen dat hun gedrag een ander kan raken en dat ze verantwoordelijkheid kunnen nemen door de schade te herstellen.

Empathie en inzicht in oorzaak en gevolg ontwikkelen zich geleidelijk. Rond twee- en driejarige leeftijd ontstaan voorlopers van empathie, schuldgevoel en herstelgedrag. Vanaf de kleuterleeftijd kunnen kinderen zich steeds beter in een ander verplaatsen; rond zes of zeven jaar begrijpen ze doorgaans beter wat hun eigen aandeel en het effect van hun gedrag zijn.

Na een incident is het belangrijk eerst rust te creëren. Een kind dat uit boosheid of frustratie heeft geslagen, kan op dat moment nog niet goed nadenken over de gevolgen. Pas als de emoties zijn gezakt, kunnen ouders vragen hoe de ander zich voelde en wat hun kind kan doen om het goed te maken. Dat kan bijvoorbeeld door iets te repareren of vervangen, contact te herstellen met een buitengesloten kind, of een koud doekje te brengen aan iemand die pijn heeft. Bij een ongelukje lukt excuses aanbieden vaak al gemakkelijker.

Ouders kunnen beter niet automatisch vragen: ‘Wat zeg je dan?’ Een verplichte sorry wordt dan een manier om straf of verdere kritiek te vermijden. Voorleven werkt beter: als ouders zelf een fout maken, kunnen ze direct hun excuses aanbieden en benoemen wat ze willen herstellen. Herstel moet daarbij niet als straf worden gepresenteerd, maar als verantwoordelijkheid nemen voor de gevolgen van gedrag.

Ook hoeft een kind een excuus niet meteen te accepteren. Het mag aangeven dat het nog verdrietig of boos is en even geen contact wil. Wanneer een kind steeds opnieuw excuses moet aanbieden, is het bovendien belangrijk te onderzoeken welk gedrag eraan voorafgaat en welke sociale of emotionele vaardigheden nog kunnen worden geoefend. Een sorry is pas waardevol als het gedrag en de relatie er daadwerkelijk door verbeteren.