Jeroen Pen: 'Als ouders dit wisten, zouden ze hun kinderen dan zo makkelijk aan de ADHD-medicatie zetten?'

In dit artikel:

Jeroen Pen kreeg op dertienjarige leeftijd de diagnose ADHD na een korte intake bij een kinderpsychiater: vragenlijst, test, medicatie, en een verbeterde score — genoeg om het etiket te plakken. Aanvankelijk gaf die verklaring hem rust; zijn ouders accepteerden het zonder veel vragen, zeker omdat zijn oudere broer ook medicatie gebruikte. Langzaam groeide echter een overtuiging: zonder pillen was hij niet goed genoeg. Die identiteit als 'iemand met ADHD die medicatie nodig heeft' beïnvloedde hoe hij naar zichzelf keek en hoe hij handelde.

Wat begon als voorgeschreven Ritalin veranderde in afhankelijkheid. Jeroen ontdekte dat de middelen niet alleen rust brachten, maar ook focus, controle en een prettig gevoel van grip. Op zijn zestiende sloeg het door toen hij na een taakstraf een hele strip Ritalin in één keer slikte. Later stapte hij over op dexamfetamine — volgens hem in feite hetzelfde werkzame bestanddeel als in speed — een middel dat niet wordt aangeraden bij mensen met een verslavingsachtergrond. Hij en zijn ouders waren zich daar toen niet van bewust.

Uiterlijk functioneerde hij goed: carrière, leidinggevende functies, productief en schijnbaar succesvol. Privé liep het echter uit de hand. Kort na de geboorte van zijn oudste dochter escaleerde het gebruik; hij sliep nauwelijks, raakte middelen snel kwijt en leende of manipuleerde om aan nieuwe pillen te komen. Hij hield zijn verslaving lange tijd verborgen voor familie en partner. Uiteindelijk bleef hij tien dagen achtereen wakker en besefte hij dat het zo niet verder kon. Vijf jaar geleden stopte hij definitief en doorliep een afkickperiode.

Het herstel veranderde niet alleen zijn gedrag, maar vooral zijn zelfbeeld. Zonder medicatie ontdekte hij dat veel van de aangeleerde onzekerheid onterecht was; hij voelt zich nu 'oké zoals hij is'. Zijn rol als vader — zijn dochters verblijven bij hem de helft van de week — en de openheid met zijn huidige partner vormen belangrijke vangnetten: bij zwakke momenten kan hij steun zoeken, wat terugval helpt voorkomen.

Uit zijn ervaring ontstond het boek Speedpillen. De schaduwzijde van ADHD-medicatie. Jeroen wil niet pleiten voor totaalverbod op behandeling; hij erkent dat sommige kinderen er duidelijk baat bij hebben. Zijn zorg richt zich op de manier waarop medicatie wordt voorgeschreven en op de psychologische impact van een vroege diagnose: een druk kind kan daardoor al jong het idee krijgen dat er iets fundamenteel mis is met hem. Hij roept ouders op zich goed te informeren voordat ze instemmen, wil strengere regels rond indicatiestelling en pleit ervoor kinderen te ondersteunen in wie ze zijn in plaats van ze uitsluitend aan schoolregels te laten aanpassen.

Het boek is bedoeld als waarschuwing en les: medicatie kan helpend zijn, maar heeft ook risico’s — vooral als toediening en communicatie rondom de diagnose routinematig en onkritisch verlopen. Lees je in, weeg alternatieven, en laat kinderen ook gewoon kind zijn.