Je kunt het temperament van je kind wél beïnvloeden, aldus nieuw onderzoek

In dit artikel:

Pedagoog Marijke Huijzer-Engbrenghof onderzocht in haar recente promotieonderzoek hoe opvoeding, temperament, genetische aanleg en storend gedrag bij jonge kinderen met elkaar samenhangen. Ze richtte zich vooral op negatieve emotionaliteit — de neiging om heftig te reageren op frustratie of stress — omdat die vroeg kan aanwijzen hoe iemand later met relaties en werk omgaat.

Het belangrijkste resultaat is dat temperament niet onwrikbaar is. Door vroege opvoedinterventies en oudertrainingen nam niet alleen het storende gedrag van kinderen af, maar ook hun negatieve emotionaliteit. Huijzer-Engbrenghof stelt daarom: “Het idee dat een kind ‘nu eenmaal zo is’ klopt niet.” Een praktijkvoorbeeld dat goed werkte is de groepstraining Incredible Years, waarin ouders leren meer positieve aandacht te geven, gewenst gedrag te belonen en storend gedrag te negeren. Zo kan volgens haar de escalerende wisselwerking tussen ouders en kind — de ‘vicieuze cirkel’ waarin gedrag elkaar versterkt — worden doorbroken.

Het onderzoek keek ook naar de rol van ouders zelf: kinderen met sterke negatieve emotionaliteit leidden niet per se tot harder opvoeden door ouders. Wel voorspelden zowel negatieve emotionaliteit als hard opvoedgedrag afzonderlijk meer storend gedrag, maar het ene veroorzaakte het andere niet direct. Daarnaast onderzocht ze de invloed van genetische aanleg via polygenetische scores. Die voorspelden wel een aanleg voor storend gedrag, maar bepaalden niet of een opvoedinterventie succesvol zou zijn. Zelfs kinderen met een genetische gevoeligheid profiteerden van de training.

De conclusie is kort: opvoeding doet ertoe en vroeg ingrijpen kan gedrag en temperament bijsturen. Genen spelen een rol, maar maken verandering niet onmogelijk. De bevindingen, afkomstig van onderzoek aan de UvA, onderstrepen het nut van gerichte oudertrainingen in de vroege kinderjaren om later grotere problemen te voorkomen.