Je kind vertellen dat het slim is? Onderzoek laat zien waarom dat juist averechts kan werken

In dit artikel:

Een compliment als ‘jij bent slim’ kan bij jonge kinderen onverwachte druk oproepen. Dat blijkt uit onderzoek van Chinese wetenschappers, gepubliceerd in het Journal of Educational Psychology. Zij onderzochten in twee experimenten 210 kinderen van vijf en zes jaar uit stedelijke middenklassegezinnen.

De kinderen maakten eerst een eenvoudige telopdracht. Daarna kregen ze verschillende verklaringen voor hun succes: sommige kinderen hoorden dat ze slim waren, anderen dat ze hard hadden gewerkt, geluk hadden gehad of een makkelijke opdracht hadden gekregen. Een controlegroep kreeg geen verklaring. Vervolgens maakten de kinderen een nieuwe opdracht terwijl de onderzoeker de kamer verliet. Ze konden daarbij stiekem spieken.

Van de kinderen die waren geprezen om hun intelligentie, speelde 64,3 procent vals. Dat was aanzienlijk meer dan bij de kinderen die lof kregen voor geluk (38,1 procent), inzet (35,7 procent) of bij de groep zonder verklaring (35,7 procent). In de groep die hoorde dat de eerste opdracht makkelijk was, bedroeg het aandeel 21,4 procent. Volgens de onderzoekers kan de boodschap ‘je bent slim’ de druk versterken om dat beeld bij een volgende taak waar te maken. Valsspelen kan dan een manier worden om een gevoel van succes te behouden.

De onderzoekers benadrukken niet dat één keer ‘wat ben jij slim!’ schadelijk is. Valsspelen komt bij jonge kinderen sowieso vaak voor, omdat impulscontrole en zelfregulatie nog in ontwikkeling zijn. Het onderzoek toont bovendien alleen een verband in een specifieke experimentele situatie en bij een beperkte groep kinderen. Eerder onderzoek koppelde intelligentiepraise wel aan het vermijden van moeilijke taken en sneller opgeven.

Ouders en leerkrachten kunnen daarom beter regelmatig benoemen wat een kind concreet deed, zoals oefenen, doorzetten of een andere aanpak proberen. Zulke complimenten leggen de nadruk op gedrag waarop kinderen zelf invloed hebben, al zijn ze geen garantie voor betere prestaties. Wie valsspelen wil ontmoedigen, kan kinderen vooraf expliciet vragen eerlijk te zijn en positief reageren op eerlijk gedrag. Zo leren kinderen niet alleen vertrouwen op hun talent, maar ook dat ze mogen proberen, fouten maken, opnieuw beginnen en eerlijk blijven.