Hoogbegaafdheidsspecialist: dit moet je weten vóór je kind naar de basisschool gaat
In dit artikel:
Hoogbegaafdheidsspecialist Sofie van de Waart geeft praktische tips voor ouders die hun (vermoedelijk) hoogbegaafde kind naar de basisschool laten gaan of daar al problemen zien. Ze legt uit waarom slimme kinderen vaak “achteruit” lijken te gaan zodra ze in een klas zitten: ze passen zich razendsnel aan de groepsnorm, soms al binnen één dag, en kopiëren gedrag (zoals krassen tijdens tekenen) om erbij te horen. Daardoor kan thuis zichtbaar geavanceerd gedrag op school verdwijnen, en is het cruciaal dat leerkrachten de ontwikkelingsvoorsprong herkennen en daarop differentiëren.
Over toetsen (Citotoetsen) benadrukt Van de Waart dat deze bedoeld zijn als volginstrument: kijk naar de ontwikkelingslijn en niet naar één enkel toetsresultaat. Stabiele groei is wenselijk; grote afwijkingen verdienen nader onderzoek. Structureel hoge A-scores kunnen betekenen dat de toetsen te makkelijk zijn en dat doorgetoetst moet worden naar het juiste niveau. Ook als lezen en spelling achterblijven ten opzichte van andere resultaten — zeker bij familiegeschiedenis van dyslexie — kan er een leesbelemmering zijn die verborgen blijft doordat het kind “net te hoog” scoort. Bij opvallende verschillen moet school analyseren of het probleem zit in toetsen met multiple choice, in automatisering of in de manier van afnemen (bijvoorbeeld: verandert de score als de toets wordt voorgelezen?).
Als interventie noemt Van de Waart versnellen (klas overslaan) als de meest effectieve maatregel voor hoogbegaafde leerlingen. Onderzoek laat zien dat versnellen zowel cognitief als sociaal-emotioneel doorgaans positief uitpakt, ook op lange termijn. Wel adviseert ze om dit traject met deskundige begeleiding te doorlopen, aandacht te hebben voor het voorkomen van leerhiaten en te werken met een proefperiode om de overgang te verzachten.
Praktische route voor ouders: begin bij de leerkracht; lukt dat niet, schakel de intern begeleider en de directeur in. School kan het samenwerkingsverband raadplegen, waar ook hoogbegaafdheidsspecialisten beschikbaar zijn. Ouders mogen het samenwerkingsverband zelf benaderen, maar officieel gaat de weg bij voorkeur via school. Verder bestaan er gratis onderwijsconsulenten van de overheid.
Deze adviezen helpen ouders beter voorbereid te zijn op signalen op de basisschool, zodat hoogbegaafde kinderen passende uitdaging en ondersteuning krijgen zonder onnodige achterstanden of sociaal-emotionele problemen.