Hoogbegaafd én dyslectisch: waarom deze kinderen vaak door de mazen van het systeem vallen

In dit artikel:

Hoogbegaafde kinderen met dyslexie — vaak aangeduid als ‘twice-exceptional’ — blijven in het Nederlandse onderwijs regelmatig onopgemerkt omdat hun sterke kanten de problemen maskeren. Ze halen voor testen en observaties soms genoeg punten om buiten de officiële dyslexiecriteria te vallen, terwijl ze wél dagelijks worstelen met lezen en spellen. Daardoor lopen ze op school vast, verliezen ze zelfvertrouwen en krijgen ze niet altijd de hulp die ze nodig hebben.

De oorzaak ligt deels in het huidige leerlingvolgsysteem en de focus in het basisonderwijs en de onderbouw van de middelbare school op talige vaardigheden: begrijpend lezen, spelling en woordenschat wegen zwaar, terwijl ruimtelijk inzicht, praktische vaardigheden of technologisch talent nauwelijks worden gemeten. Op het vwo kan dat extra knellen door veel vreemde talen in de onderbouw; pas in de bovenbouw kun je meestal kiezen voor een minder talig profiel.

Dyslexiespecialisten benadrukken dat een formele diagnose niet doorslaggevend hoeft te zijn voor het bieden van ondersteuning. Praktische aanpassingen zoals extra leestijd, grotere letters, voorlezen of meelezen met luisterboeken, gerichte leesbegeleiding en toetsen die voorgelezen worden, helpen vaak al. Belangrijker nog is het inzetten van de sterke kanten van het kind: gebruik mindmaps bij tekenen, zet spellingregels op muziek, of laat een kind zijn woordenschat benutten in andere rollen — dat versterkt zelfvertrouwen en motivatie.

Advies aan scholen en leraren: kijk niet alleen naar tekorten maar naar wat een leerling wél kan, bied passende uitdagingen en pas ondersteuning op maat toe, ook zonder formele dyslexieverklaring. Daarmee voorkom je dat hoogbegaafde kinderen tussen wal en schip vallen.