Hierom geven schooltoetsen jongeren volgens onderwijsexpert steeds meer stress

In dit artikel:

Steeds meer ouders zien hetzelfde patroon: leerlingen presteren op school, maar raken thuis gespannen, overprikkeld of uitgeput door een overvloed aan toetsen. Waar vroeger toetsen ook voorkwamen, ervaren veel middelbare scholieren nu drie tot vier toetsen per week als normaal. Onderwijsexpert Larissa Kapnissakis (Succesvol Leren, ToetsMij) wijst vooral naar het aantal toetsen, het hoge tempo en de manier waarop het onderwijs is georganiseerd als hoofdproblemen.

Toetsen op zichzelf kunnen nuttig zijn: ze geven inzicht in wat leerlingen wel of niet beheersen en zouden in een leercyclus aanleiding moeten zijn tot reflectie en bijsturing. In de praktijk ontbreekt die reflectie vaak: leerlingen maken toetsen achter elkaar zonder tijd voor feedback, foutenanalyse of herstel. Daardoor wordt leren oppervlakkig (stampen en snel vergeten) en neemt de prestatiedruk toe — cijfers van het Nederlands Jeugdinstituut laten zien dat ervaren prestatiedruk bij jongeren sterk is gestegen tussen 2001 en 2023.

De moderne, altijd-aan digitale omgeving verergert het probleem: meldingen en cijferlijsten blijven leerlingen ook buiten schooluren bezighouden, waardoor herstel en verwerking onmogelijk worden. Daarnaast ontbreekt op veel scholen regie op toetsplanning; docenten stemmen onvoldoende af, gebruiken uiteenlopende communicatiekanalen en veroorzaken piekweken met meerdere opdrachten tegelijk.

Kapnissakis pleit voor praktisch ingrijpen: betere afstemming van toetsmomenten, eenduidige en tijdige informatievoorziening, vaste systemen en vooral structurele ruimte voor reflectie, feedback en herstel. Toetsen moeten bijdragen aan leren, niet het leerproces ondermijnen — dat vereist herinrichting van planning en werkwijzen binnen scholen.