Docent slaat alarm: 'Zware vmbo-examens krijgen nauwelijks aandacht, terwijl druk enorm is'

In dit artikel:

Op vmbo-scholen heerst tijdens de praktijkexamens (CSPE’s) een opvallende omslag: rustiger leerlingen werken geconcentreerd en vragen veelvuldig om hulp over roosters, afspraken en opdrachten — kortom ze zitten in “examenmodus”. De praktijktoetsen, die relatief weinig in de media komen, vormen voor vooral basis- en kaderleerlingen een intensief traject: per vak doorlopen ze vier gekoppelde onderdelen met zowel theorie- als praktische opdrachten, soms gespreid over meerdere dagen. Bij technische vakken zoals BWI en PIE kan één onderdeel tot vijf uur duren, en doordat maar een beperkt aantal leerlingen tegelijk kan examineren, voelt dit heel anders dan de centraal georganiseerde schriftelijke toetsen.

Niet alleen leerlingen ervaren druk; docenten en onderwijsassistenten draaien lange dagen en extra diensten. De voorbereiding begint weken van tevoren: materialen bestellen, computers testen en voorbeeldwerkstukken maken. Ook nakijkwerk kost veel tijd, en doordat praktijklokalen voor examenopstellingen nodig zijn, moeten reguliere lessen worden omgebogen — soms worden praktijklessen drie weken lang in theorielokalen gegeven, wat organisatorisch zwaar valt.

De planning per leerling (in plaats van per leerjaar) in combinatie met doorlopende lessen veroorzaakt onoverzichtelijkheid thuis, waar motivatie en begrip bij ouders soms ontbreken. Daarom is duidelijke communicatie via leerlingcoaches essentieel.

De examens hebben echter duidelijke meerwaarde: leerlingen leveren tastbare producten en maaltijden, nemen opdrachten serieus en lijken na afloop volwassener en beter voorbereid op het werkveld. Vooral wie naar een mbo-bbl doorstroomt, begint binnen enkele maanden vaak al met werken en volgt slechts één dag per week school; de praktijkexamens dragen bij aan die overgang door verantwoordelijkheid en vakmanschap te stimuleren.