Cyberjuf waarschuwt: 39 procent van de 15-jarigen leest zwak en dat maakt kinderen online kwetsbaar

In dit artikel:

Cyberjuf Annuska van den Eijnden ziet bij haar 11-jarige zoon hoe moeite met lezen ook problemen online veroorzaakt. Hij kan lastig goede zoektermen formuleren, begrijpt teksten niet altijd en weet daardoor soms niet welke knop hij moet gebruiken. Nu kinderen steeds meer tijd online doorbrengen, is leesvaardigheid volgens haar ook een voorwaarde voor veilig en zelfstandig digitaal gedrag.

De urgentie blijkt uit het PISA-2025-rapport, waarin de vaardigheden van 15-jarigen internationaal worden vergeleken. In Nederland leest 39 procent onder vaardigheidsniveau 2, tegenover gemiddeld 29 procent in de Europese Unie. Deze jongeren kunnen daardoor moeilijker meekomen op school en in de samenleving en lopen het risico laaggeletterd het onderwijs te verlaten.

Zwak lezen vergroot bovendien de kwetsbaarheid voor online fraude. Wie digitale teksten minder goed begrijpt, kan sneller op een verkeerde link of knop klikken en neppe informatie voor echt aanzien. Onderzoek van het ministerie van Justitie en Veiligheid laat zien dat jongeren hun online vaardigheden geregeld overschatten. Door kunstmatige intelligentie worden phishingmails en andere nepberichten steeds overtuigender, waardoor kinderen met een taal- of leesachterstand extra risico lopen.

De Leescoalitie van de Nationale Bibliotheek vraagt de politiek met de campagne ‘Wie leest, heeft een goed verhaal’ om leesvaardigheid prioriteit te geven en er geld voor vrij te maken. Volgens de organisatie is samenwerking nodig tussen school, overheid en ouders. Eerder onderzoek van de Nationale Bibliotheek liet zien dat slechts 39 procent van de 10- tot 15-jarigen voldoende digitaal vaardig was, terwijl 96 procent van de Nederlanders van 12 jaar en ouder in 2025 dagelijks online was.

Minder digitaal vaardige jongeren herkennen online gevaren minder goed, zijn minder weerbaar en weten minder vaak hoe ze vervelende situaties moeten aanpakken. Ouders en leerkrachten zouden daarom al vóór de puberteit met kinderen over online risico’s moeten praten. Digitale vaardigheid en weerbaarheid versterken elkaar. Goed leren lezen, op papier én achter een scherm, helpt kinderen uiteindelijk ook om cybercriminaliteit beter te voorkomen en zich online veiliger te bewegen.