Bevallingstraumatherapeut: 'Voor deze vrouwen is bevallen pure angst'

In dit artikel:

Tokofobie is een sterke, invaliderende angst voor de bevalling die sommige vrouwen ervaart; bevallingstraumatherapeut Anke Velstra waarschuwt dat het vaker voorkomt dan vaak wordt gedacht. Studies schatten dat 6–13% van de vrouwen hiermee worstelt, maar Velstra vermoedt dat het werkelijke aantal hoger ligt omdat veel gevallen onopgemerkt blijven.

Er worden drie varianten onderscheiden: primaire tokofobie (angst zonder eerdere bevalling), secundaire tokofobie (ontstaat na een traumatische bevalling) en zeldzamer tertiaire tokofobie (na meerdere nare bevallingen). Velstra behandelt vooral vrouwen met secundaire tokofobie; die angst komt meestal voort uit een ervaring waarin zij zich tijdens de geboorte extreem machteloos voelden — bijvoorbeeld door pijn, onverwachte medische ingrepen of situaties waarin grenzen werden overschreden.

De gevolgen kunnen ingrijpend zijn. Naast blijvende emotionele klachten leidt tokofobie vaak tot het vermijden van intimiteit of het uitstellen van een volgende zwangerschap uit angst voor herhaling. Velstra deelt ook haar eigen ervaring: haar eerste bevalling was chaotisch en traumatisch, wat jaren later tot angst en uitstel van een tweede kind leidde totdat zij hulp zocht.

Onbehandelde tokofobie vergroot de kans op hernieuwde angst tijdens een volgende bevalling omdat zintuiglijke prikkels (geluiden, geuren, aanrakingen) oude trauma’s opnieuw activeren. Daarom adviseert Velstra traumaverwerking voordat vrouwen opnieuw zwanger worden en vindt ze aanvullende begeleiding nuttig — bijvoorbeeld door een doula die continu nabij is en veiligheid kan bieden tijdens de bevalling.

Ook de zorgomgeving speelt een grote rol. Velstra pleit voor meer trauma-sensitieve geboortezorg: kleine gedragsaanpassingen van personeel (rustiger spreken, respect voor grenzen, kalm ondersteunen) kunnen een groot verschil maken. Partners hebben eveneens invloed; aanwezig, rustig en nabij zijn is vaak waardevoller dan voortdurend regelen.

Kortom: tokofobie is serieus en behandelbaar. Vroege herkenning, verwerking van eerdere trauma’s en een ondersteunend team (zorgverlener, doula, partner) vergroten de kans op een veiligere ervaring bij een eventuele volgende zwangerschap.