Bedplassen op 6-jarige leeftijd: wat is normaal en wat kun je doen?

In dit artikel:

Lieke (44) zit met haar zesjarige zoon die ’s nachts nog iedere ochtend doorlekt, ondanks dat hij overdag al zindelijk is en ze allerlei maatregelen probeerden (minder drinken ’s avonds, plassen voor het slapen, ’s avonds wakker maken). Ze overweegt nu een plaswekker. Urotherapeut en kinderverpleegkundige Nienke Kamer‑Van der Schoot legt de belangrijkste feiten en praktische stappen uit.

Wat vaak voorkomt
- De meeste kinderen worden ’s nachts droog zodra ze overdag zindelijk zijn: ongeveer 80% voor hun vijfde verjaardag. Daarna neemt het af: rond de leeftijd van vijf is 10% nog niet droog, op tienjarige leeftijd nog circa 5% en bij pubers ongeveer 2%. Daarom wordt vijf jaar vaak als normgrens gezien.
- Erfelijkheid speelt een grote rol: wanneer beide ouders vroeger in bed plasten is de kans dat hun kind dat ook doet ongeveer 70%, bij één ouder ongeveer 40%.

Belangrijkste oorzaken
Nienke onderscheidt ruwweg drie hoofdoorzaken:
1. Vertraagde rijping van het slaap‑waak‑mechanisme: het kind wordt niet wakker van een volle blaas.
2. Een kleine of slecht uitrekbare blaas: er past minder urine, waardoor er vaker nachtelijke mictiedrang ontstaat.
3. Te weinig van het hormoon dat ’s nachts de urineproductie remt, waardoor het kind gewoon meer urine aanmaakt.

Meestal spelen meerdere factoren tegelijk mee. Kinderen met ADHD of andere neuropsychologische problemen hebben vaker moeite met prikkelverwerking en slapen vaak dieper, wat het wakker worden bij een volle blaas bemoeilijkt. Emotionele belasting (spanning, verdriet, ingrijpende gebeurtenissen) kan zindelijkheid eveneens vertragen.

Wat kun je doen?
- Basismaatregelen: laat je kind vlak voor het slapen nog plassen; dit helpt de blaas te legen. In sommige gevallen helpt het ouders het kind één keer in de eerste twee uur van de nacht kort wakker te maken om te leren lichter te slapen—niet als permanente oplossing, maar als overgangshulp.
- Als je kind zes à zeven jaar is en het blijft niet lukken, of bij verdenking op een urineweginfectie, ga naar de huisarts. Die kan doorverwijzen naar een poep‑ en plaspoli voor uitgebreidere onderzoeken (vochtinname en -verspreiding over de dag, obstipatie, dagnaat, plasfrequentie, zwakke urinestraal).
- Plaswekkers zijn effectief gebleken in onderzoek (80–93% succes), mits consequent gebruikt en als de motivatie bij kind en ouders aanwezig is. Wel eerst uitsluiten of er tegelijk sprake is van een kleine blaas of overproductie van urine; die problemen moeten ook behandeld worden.
- Tijdelijke maatregelen zoals grotere luiers kunnen nuttig zijn bij doorlekken, maar achterhaal bij voorkeur de oorzaak en werk samen met een professional.

Rol van de ouders
Rust, steun en begrip zijn cruciaal. Kinderen voelen zich snel schuldig of onzeker; straf of schamen werkt averechts. Leg uit dat het niet expres gebeurt en dat het vaak bij de ontwikkeling hoort. Als het kind onverschillig lijkt, is dat soms een beschermingsmechanisme.

Kort: nachtelijke zindelijkheid is meestal ontwikkelingsgebonden en vaak tijdelijk. Bij aanhoudende problemen na zes à zeven jaar of bij bijkomende klachten is professionele begeleiding raadzaam.